दुग्ध विकास संस्थान

पांचौ तह (प्रशासन) वरिष्ठ कम्प्यूटर अपरेटर/कम्प्यूटर सुपरभाइजर पदको खुला तथा आन्तरिक प्रतियोगितात्मक परीक्षाको

परीक्षा योजना तथा पाठ्यक्रम

यस पाठ्यक्रमलाई दुई चरणमा विभाजन गरिएको छ ।

परीक्षा योजना(Examination Scheme)

द्रष्टव्य :

१. प्रथम पत्रका प्रत्येक खण्डका लागि छुट्टाछुट्टै उत्तरपुस्तिकाहरु हुनेछन् । २. लिखित परीक्षाको माध्यम भाषा नेपाली वा अंग्रेजी अथवा नेपाली र अंग्रेजी दुवै हुन सक्नेछ । ३. द्वितीय पत्रको परीक्षाका प्रश्न संख्या निम्नानुसार हुनेछन् ।

४. कम्प्यूटर सम्बन्धी प्रयोगात्मक परीक्षाका प्रश्न संख्या निम्नानुसार हुनेछन् ।

*देवनागरी Typing अनिवार्य गर्नु पर्ने छ ।

---

दुग्ध विकास संस्थान

पांचौ तह (प्रशासन) वरिष्ठ कम्प्यूटर अपरेटर/कम्प्यूटर सुपरभाइजर पदको खुला तथा आन्तरिक प्रतियोगितात्मक परीक्षाको

परीक्षा योजना तथा पाठ्यक्रम

५. वस्तुगत बहुउत्तर (Multiple Choice)प्रश्नहरुको उत्तर सही दिएमा प्रत्येक सहीउत्तर बापत १ (एक) अङ्क प्रदान गरिनेछ भने गलतउत्तर दिएमा प्रत्येक गलत उत्तर बापत २० प्रतिशत अर्थात् ०.२ अङ्क कट्टा गरिनेछ । तर उत्तर नदिएमा त्यस बापत अङ्क दिइने छैन र अङ्क कट्टा पनि गरिने छैन ।

६. यस पाठ्यक्रममा जेसुकै लेखिएको भएतापनि पाठ्यक्रममा परेका ऐन, नियमहरु परीक्षाको मितिभन्दा ३ (तीन) महिना अगाडि (संशोधन भएका वा संशोधन भई हटाइएका वा थप गरी संशोधन भई) कायम रहेकालाई यस पाठ्यक्रममा रहेको सम्झनु पर्दछ ।

७. लिखित परीक्षाबाट छनौट भएका परीक्षार्थीहरुले मात्र प्रयोगात्मक परीक्षा र अन्तर्वार्तामा भाग लिन पाउने छन्

८. प्रयोगात्मक परीक्षा र अन्तर्वार्ता यथासम्भव एकै दिन लिइनेछ । प्रयोगात्मक परीक्षामा उत्तीर्ण हुने परीक्षार्थीहरुको मात्र सवै पत्रको परीक्षाको प्राप्ताङ्क जोडी योग्यताक्रम अनुसार परीक्षाफल प्रकाशित गरिनेछ ।

९. पाठ्यक्रम लागु मिति :- २०७६/७/२८

प्रयोगात्मक परीक्षाको Typing Skill Test को लागि निर्देशनहरू:-

१. English Typing Skill Test को लागि २२५ शब्दहरुको एउटा Text दिइनेछ र देहाय अनुसार अंक प्रदान गरिनेछ:-

• ८ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ० अंक
• ८ वा सोभन्दा बढी र १६ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - १ अंक
• १६ वा सोभन्दा बढी र २४ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - २ अंक
• २४ वा सोभन्दा बढी र ३२ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ३ अंक
• ३२ वा सोभन्दा बढी र ४० भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ४ अंक
• ४० वा सोभन्दा बढी शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ५ अंक

२. देवनागरी Typing Skill Test को लागि ४०० शब्दहरुको एउटा Text दिइनेछ र देहाय अनुसार अंक प्रदान गरिनेछ:-

• ११ भन्दाकम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ० अंक
• ११ वा सोभन्दा बढी र १३ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ३ अंक
• १३ वा सोभन्दा बढी र १५ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ४ अंक
• १५ वा सोभन्दा बढी र १७ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minutभ) बापत - ५ अंक
• १७वा सोभन्दा बढी र १९ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ६ अंक
• १९वा सोभन्दा बढी र २१ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ७अंक
• २१ वा सोभन्दा बढी र २३ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ८ अंक
• २३ वा सोभन्दा बढी र २५ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ९ अंक
• २५ वा सोभन्दा बढी र २७ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - १० अंक
• २७वा सोभन्दा बढी र २९ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - ११ अंक
• २९वा सोभन्दा बढी र ३१ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - १२ अंक
• ३१ वा सोभन्दा बढी र ३३ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - १३ अंक
• ३३ वा सोभन्दा बढी र ३५ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - १४ अंक
• ३५ वा सोभन्दा बढी शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) बापत - १५ अंक

3. Formula for calculation of correct word/minute:-

Correct words/minute = (Total words typed - wrong words)/10 (for Devanagari typing) Correct words/minute = (Total words typed - wrong words)/5 (for English typing)

**Note:-**अंग्रेजीवा देवनागरी Typing Skill Test को लागि परीक्षामा दिइएको Text लाई आधार मानी टाइप गरेको Text सँग भिडाई चेक गरिनेछ । तत्पश्चात माथि उल्लेखित Criteria वमोजिम अंक दिइनेछ । दिइएको अंग्रेजीवा देवनागरी Text मा

---

दुग्ध विकास संस्थान

पांचौ तह (प्रशासन) वरिष्ठ कम्प्यूटर अपरेटर/कम्प्यूटर सुपरभाइजर पदको खुला तथा आन्तरिक प्रतियोगितात्मक परीक्षाको

परीक्षा योजना तथा पाठ्यक्रम

उल्लेखित स्थान बमोजिम परीक्षार्थीहरुले आफ्नो Text मा Punctuation टाइप नगरेको पाइएमा त्यसको शब्दमा गणना गरिने छैन ।

प्रथमपत्र: सामान्य ज्ञान र प्रशासन

खण्ड (A)-अङ्क(३०)

१. नेपालको सामाजिक,आर्थिक एवं वातावरणीय अवस्था

• १.१ भौगोलिक अवस्था/स्वरुप:किसिम र विशेषताहरु
• १.२ हावापानी: किसिम र विशेषता
• १.३ जलसम्पदा: स्थिति र महत्व
• १.४ वनसम्पदा:अवस्था र महत्व तथा वनविनाशका कारण रसंरक्षणका उपायहरु
• १.५ प्रचलित प्रमुख धर्म, जातजाति, भाषाभाषी र संस्कृति
• १.६ आर्थिक विकासकापक्षहरु: कृषि, उद्योग,व्यापार,पर्यटन,वैदेशिक रोजगार र जनशक्ति
• १.७ वातावरण व्यवस्थापन,जैविकविविधता,वातावरण प्रदूषण रजलवायु परिर्वतन
• १.८ योजनावद्ध विकासक्रम र चालु आवधिक योजनाको सामान्य जानकारी

खण्ड (B)-अङ्क(३०)

२.संवैधानिक व्यवस्था र सरकार

• २.१ नेपालको वर्तमान संविधान
• २.२ केन्द्रीय र स्थानीय सरकार तथा सुशासन
• २.३ नागरिक चेतना/शिक्षा, नागरिक समाज लगायत नागरिकहरुको दायित्व रकर्तव्य
• २.४ कानूनको अर्थ र महत्व तथा कानूनका स्रोतहरु
• २.५ कानूनीराज्यको अवधारणा र महत्व,लोकतान्त्रिक मूल्य र मान्यता
• २.६ समावेशीकरण, समानुपातिक प्रतिनिधित्व र सकारात्मक विभेद

खण्ड (C)-अङ्क(४०)

३. सार्वजनिक सेवा संचालन एवं व्यवस्थापन

• ३.१ कार्यालय व्यवस्थापन
  • ३.१.१ कार्यालय र कार्यालय व्यवस्थापनको अवधारणा र महत्व
  • ३.१.२ अभिलेख व्यवस्थापनको परिचय,उद्देश्य, आवश्यकता र महत्व
  • ३.१.३ कार्यालयमा संचारको महत्व,प्रकार, माध्यम
  • ३.१.४ कार्यालयमा व्यवस्थापन सूचनाप्रणाली (MIS) को आवश्यकता र महत्व
• ३.२ सार्वजनिक सेवा प्रवाह
  • ३.२.१ अर्थ र महत्व
  • ३.२.२ सार्वजनिक सेवा प्रवाह गर्ने तरिका/माध्यमहरु
  • ३.२.३ सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा सेवाप्रदायकको भूमिका र सेवाग्राहीको अधिकार तथा दायित्व
• ३.३ दुग्ध विकास संस्थान सम्बन्धी
  • सार्वजनिक संस्थानका सेवाहरुको स्थिति र गर्नुपर्ने सुधारहरु
  • दुग्ध विकास संस्थानको स्थापना, विकासक्रम, कृयाकलाप र आर्थिक विकासमा भूमिका
  • दुग्ध विकास संस्थानको कर्मचारी सेवा सम्बन्धी विनियमावली २०६३ (संशोधन सहित) तथा आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी विनियमावली २०६६

.......समाप्त......

---

दुग्ध विकास संस्थान

पांचौ तह (प्रशासन) वरिष्ठ कम्प्यूटर अपरेटर/कम्प्यूटर सुपरभाइजर पदको खुला तथा आन्तरिक प्रतियोगितात्मक परीक्षाको

परीक्षा योजना तथा पाठ्यक्रम

**द्रष्टव्य:**यस पत्रका पाठ्यक्रमका एकाईहरुबाट सोधिने प्रश्नहरुको संख्या निम्नानुसार हुनेछ:

---

दुग्ध विकास संस्थान

पांचौ तह (प्रशासन) वरिष्ठ कम्प्यूटर अपरेटर/कम्प्यूटर सुपरभाइजर पदको खुला तथा आन्तरिक प्रतियोगितात्मक परीक्षाको

परीक्षा योजना तथा पाठ्यक्रम

द्वितीय पत्र

सेवा सम्बन्धी

1. Computer Fundamentals

• 1.1. Computer: - Definition, History, Generation, Characteristics, Types & Applications.
• 1.2. Overview of a computer system:-
  • 1.2.1. Data and data processing
  • 1.2.2. Hardware
    • 1.2.2.1. Definition of Hardware
    • 1.2.2.2. Input Unit: - Keyboard, Mouse, Scanner, etc
    • 1.2.2.3. CPU:- Arithmetic Logic Unit, Control Unit, Memory Unit
    • 1.2.2.4. Output Unit:- Monitor, Printer, etc
    • 1.2.2.5. Storage devices:- Primary & Auxiliary Memory (Floppy Disk, Hard Disk, Compact Disk, DVD, Flash disk etc.)
    • 1.2.2.6. Others:- Network card, Modem, Sound card, etc.
  • 1.2.3. Software
    • 1.2.3.1. Definition & Types of Software
    • 1.2.3.2. Programming Language
  • 1.2.4. Liveware
  • 1.2.5. Firmware and Cache Memory
• 1.3. Setting & protection of Computer Room and Computer
• 1.4. Concept of Computer related threats (virus, worms, Trojan, phishing etc) remedies and protection
• 1.5. Concept of Multimedia
• 1.6. File Management basic:
  • 1.6.1. Physical Structure of the disk
  • 1.6.2. Concept of File and folder
  • 1.6.3. Wildcards and Pathname
  • 1.6.4. Type of files and file extensions
• 1.7. Computer Networking
  • 1.7.1. Introduction to Networking
  • 1.7.2. Types of Network (LAN, MAN, WANetc)
  • 1.7.3. Concept of E-mail / Internet / Extranet/Intranet, World Wide Web (WWW)
  • 1.7.4. Familiarity with internet browsers (e.g Internet explorer, Firefox, Opera, Safari, Google Chrome etc)
  • 1.7.5. Introduction to IP address, subnet mask and default gateway
  • 1.7.6. Introduction to Network Media, Topology and Protocol
  • 1.7.7. Setting Up Microsoft Network
  • 1.7.8. Dial-Up Networking
• 1.8. Number Systems
  • 1.8.1. Introduction to binary, octal, decimal and hexadecimal number systems
• 1.9. Introduction to ASCII and Unicode standards
• 1.10. IT policy of Nepal

---

दुग्ध विकास संस्थान

पांचौ तह (प्रशासन) वरिष्ठ कम्प्यूटर अपरेटर/कम्प्यूटर सुपरभाइजर पदको खुला तथा आन्तरिक प्रतियोगितात्मक परीक्षाको

परीक्षा योजना तथा पाठ्यक्रम

• 1.11. Electronic Transaction Act 2008

2. Operating System

• 2.1. Introduction to Operating System
• 2.2. Types of Operating System
• 2.3. Functions of Operating Systems
• 2.4. Command line operation (e.g. copy command, move command, command to view and set different file attributes etc)
• 2.5. Windows
  • 2.5.1. Introduction to GUI
  • 2.5.2. Introduction of Windows Operating System
    • 2.5.2.1. Basic Windows Elements
    • 2.5.2.2. Starting and shutting down Windows
    • 2.5.2.3. File Management with Windows Explorer
    • 2.5.2.4. Windows applications: (e.g. Control Panel, Character Map, Paint etc)
    • 2.5.2.5. Finding files of folders and saving the result
    • 2.5.2.6. Starting a program by command line operation
    • 2.5.2.7. Changing window settings: Adding/Removing programs, Clearing the contents of document menu, Customizing the taskbar, Control panel
    • 2.5.2.8. Creating shortcut (icons) on desktop
    • 2.5.2.9. System tools:- disk scanning, disk defragmenter, backup, restore, format

3. Word Processing

• 3.1. Concept of Word Processing
• 3.2. Types of Word Processing
• 3.3. Introduction to Word Processor
  • 3.3.1. Creating, Saving and Opening the documents
  • 3.3.2. Elements of Word Processing Environment (Menu, Toolbars, Status bar, Rulers, Scrollbars, etc.)
  • 3.3.3. Copying, Moving, Deleting and Formatting Text (Font, Size, Color, Alignment, line & paragraph spacing)
  • 3.3.4. Finding and Replacing Text
  • 3.3.5. Familiar with Devnagari Fonts
  • 3.3.6. Creating lists with Bullets and Numbering
  • 3.3.7. Creating and Manipulating Tables
  • 3.3.8. Borders and Shading
  • 3.3.9. Use of Indentation and Tab Setting
  • 3.3.10. Creating Newspaper Style Documents Using Column
  • 3.3.11. Inserting Header, Footer, Footnotes, Endnotes, Page Numbers, File, Page break, Section break, Graphics, Pictures, Charts, Word Art, Symbols &Organization Chart
  • 3.3.12. Opening & Saving different types of document
  • 3.3.13. Changing Default settings

---

दुग्ध विकास संस्थान

पांचौ तह (प्रशासन) वरिष्ठ कम्प्यूटर अपरेटर/कम्प्यूटर सुपरभाइजर पदको खुला तथा आन्तरिक प्रतियोगितात्मक परीक्षाको

परीक्षा योजना तथा पाठ्यक्रम

• 3.3.14. Mail Merge
• 3.3.15. AutoCorrect, Spelling and Grammar Checking, and Thesaurus
• 3.3.16. Customizing menu & toolbars
• 3.3.17. Security Technique of Documents
• 3.3.18. Master Document, Cross Reference, Index, Table of Content.
• 3.3.19. Setting Page Layout, Previewing and Printing Documents

4. Electronic Spreadsheet

• 4.1. Concept and Types of Electronic Spreadsheet
• 4.2. Organization of Electronic Spreadsheet application (Cells, Rows, Columns, Worksheet, Workbook and Workspace)
• 4.3. Introduction to spreadsheet application
  • 4.3.1. Creating, Opening and Saving Work Book
  • 4.3.2. Elements of Electronic Spreadsheet Environment (Menu, Toolbars, Status bar, Rulers, Scrollbars, etc.)
  • 4.3.3. Editing, Copying, Moving, Deleting Cell Contents
  • 4.3.4. Familiar with Devnagari Fonts
  • 4.3.5. Formatting Cells (Font, Border, Pattern, Alignment, Number and Protection)
  • 4.3.6. Formatting Rows, Column and Sheets
  • 4.3.7. Using Formula - Relative Cell and Absolute Cell Reference
  • 4.3.8. Using basic Functions
  • 4.3.9. Generating Series
  • 4.3.10. Changing default options
  • 4.3.11. Sorting and Filtering Data
  • 4.3.12. Summarizing Data with Sub Totals
  • 4.3.13. Creating Chart
  • 4.3.14. Inserting Header and Footer
  • 4.3.15. Spell Checking
  • 4.3.16. Customizing Menu & Toolbars
  • 4.3.17. Importing from and Exporting into other Formats
  • 4.3.18. Pivot Table, Goal Seek, Scenario & Audit
  • 4.3.19. Page Setting, Previewing and Printing

5. Database System

• 5.1. Introduction to Data, Database and DBMS
• 5.2. Basic Concept of Tables, Fields, Records, Relationships and Indexing
• 5.3. Introduction to database application
  • 5.3.1. Data Types
  • 5.3.2. Creating, Modifying & Deleting Tables and Formatting & Validating Field Data
  • 5.3.3. Creating, Modifying, Deleting & Using Simple Queries
  • 5.3.4. Creating, Modifying & Deleting Forms/Reports/Macros

6. Presentation System

• 6.1. Introduction to presentation application

---

दुग्ध विकास संस्थान

पांचौ तह (प्रशासन) वरिष्ठ कम्प्यूटर अपरेटर/कम्प्यूटर सुपरभाइजर पदको खुला तथा आन्तरिक प्रतियोगितात्मक परीक्षाको

परीक्षा योजना तथा पाठ्यक्रम

• 6.1.1. Creating, Opening & Saving Slides
• 6.1.2. Formatting Slides
• 6.1.3. Slide Show
• 6.1.4. Animation
• 6.1.5. Inserting Built-in picture, Picture, Table, Chart, Graphs, Organization Chart etc.

7. Web page Designing

• 7.1. Introduction to Web Page and CMS (Content Management System)
• 7.2. Introduction to HTML
  • 7.2.1. HTML document
  • 7.2.2. Tags
  • 7.2.3. Skeleton & Flesh: Text, Hyperlinks, Images, Lists & forms, Tables, Frames

---The end---