निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष
प्राविधिक सेवा, कम्प्युटर सहायक (चौथो तह) पदको
खुला प्रतियोगितात्मक परीक्षाको पाठ्यक्रम
Page 1 of 7
पाठ्यक्रम योजनालाई निम्नानुसारका दुई चरणमा विभाजन गरिएको छ :
- प्रथम चरणः- लिखित परीक्षा — पूर्णाङ्कः-२००
- द्वितीय चरणः- प्रयोगात्मक तथा अन्तर्वार्ता — पूर्णाङ्कः-८०
परीक्षा योजना (Examination Scheme)
१. प्रथम चरणः- लिखित परीक्षा (Written Examination) पूर्णाङ्कः-१००
| पत्र | विषय | पूर्णाङ्क | उत्तीर्णाङ्क | परीक्षा प्रणाली | प्रश्न संख्या X अङ्क | समय |
|---|
| प्रथम | कम्प्युटर सम्बन्धी | १०० | ४० | वस्तुगत बहुवैकल्पिक प्रश्न (MCQ) | ५० प्रश्न x २ अङ्क | ४५ मिनेट |
| द्वितीय | कम्प्युटर सम्बन्धी | १०० | ४० | विषयगत (Subjective) | १० प्रश्न x १० अङ्क | २ घण्टा ३० मिनेट |
२. द्वितीय चरणः प्रयोगात्मक र अन्तर्वार्ता (Practical & Interview) पूर्णाङ्कः-८०
| विषय | पूर्णाङ्क | उत्तीर्णाङ्क | परीक्षा प्रणाली | समय |
|---|
| प्रयोगात्मक परीक्षा (Practical Test) | ५० | २५ | प्रयोगात्मक (Practical) | ४५ मिनेट |
| अन्तर्वार्ता (Interview) | ३० | - | मौखिक (Oral) | - |
द्रष्टव्यः
- लिखित परीक्षाको माध्यम भाषा नेपाली वा अंग्रेजी हुनेछ अथवा नेपाली र अंग्रेजी दुवै हुन सक्नेछ।
- प्रथम र द्वितीय पत्रको पाठ्यक्रम एउटै हुनेछ।
- प्रथम र द्वितीय पत्रको लिखित परीक्षा छुट्टाछुट्टै हुनेछ।
- लिखित परीक्षामा सोधिने प्रश्नसंख्या र अङ्कभार यथासम्भव सम्बन्धित पत्र/विषयमा दिईए अनुसार हुनेछ ।
- वस्तुगत बहुवैकल्पिक (Multiple Choice) प्रश्नहरुको गलत उत्तर दिएमा प्रत्येक गलत उत्तर बापत २० प्रतिशत अङ्क कट्टा गरिनेछ । तर उत्तर नदिएमा त्यस बापत अङ्क दिइनेछैन र अङ्क कट्टा पनि गरिने छैन ।
- वस्तुगत बहुवैकल्पिक हुने परीक्षामा परीक्षार्थीले उत्तर लेख्दा अंग्रेजी ठूलो अक्षर (Capital letter) A,B,C,D मा लेख्नुपर्नेछ । सानो अक्षर (Small letter) a,b,c,d लेखेको वा अन्य कुनै संकेत गरेको भए सबै उत्तरपुस्तिका रद्द हुनेछ ।
- बहुवैकल्पिक प्रश्नहरु हुने परीक्षामा कुनै प्रकारको क्याल्कुलेटर (Calculator) प्रयोग गर्न पाइने छैन ।
- विषयगत प्रश्नहरुको हकमा एउटा लामो प्रश्न वा एउटै प्रश्नका दुई वा दुई भन्दा बढी भाग (Two or more parts of a single question) वा एउटा प्रश्न अन्तर्गत दुई वा दुई बढी टिप्पणीहरु (short notes) सोध्न सकिनेछ ।
- विषयगत प्रश्न हुने पत्र/विषयका प्रत्येक खण्डका लागि छुट्टाछुट्टै उत्तरपुस्तिकाहरु हुनेछन् । परिक्षार्थीले प्रत्येक खण्डका प्रश्नको उत्तर सोही खण्डको उत्तरपुस्तिकामा लेख्नुपर्नेछ ।
- यस पाठ्यक्रम योजना अन्तर्गतका पत्र/विषयका विषयवस्तुमा जुन सुकै लेखिएको भएतापनि पाठ्यक्रममा परेका कानून, ऐन, नियम, विनियम तथा नीतिहरु परीक्षाको मिति भन्दा ३ महिना अगाडि (संशोधन भएका वा संशोधन भई हटाईएका वा थप गरी संशोधन भई) कायम रहेकालाई यस पाठ्क्रममा परेको सम्झनुपर्दछ ।
- प्रथम चरणको परीक्षाबाट छनौट भएका उम्मेदवारलाई मात्र द्वितीय चरणको परीक्षामा सम्मिलित गराइनेछ ।
- पाठ्यक्रम स्वीकृत मितिः 2080/12/30
निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष
प्राविधिक सेवा, कम्प्युटर सहायक (चौथो तह) पदको
खुला प्रतियोगितात्मक परीक्षाको पाठ्यक्रम
Page 2 of 7
प्रथम र द्वितीय पत्र : कम्प्युटर सम्बन्धी
खण्ड (क) – (५० % अङ्क)
1. Computer Fundamentals
- 1.1 Computer :- Definition, History, Generation, Characteristics, Types & Applications
- 1.2 Overview of a computer system
1.2.1 Data and data processing
1.2.2 Hardware
1.2.2.1 Definition of Hardware
1.2.2.2 Input Unit- Keyboard, Mouse, Scanner etc.
1.2.2.3 CPU-Arithmetic Logic Unit (ALU), Control Unit (CU), Memory Unit
1.2.2.4 Output Unit: - Monitor, Printer, etc.
1.2.2.5 Storage devices :- Primary & Auxiliary Memory (Floppy Disk, Hard Disk, Compact Disk, DVD, Super Disks, Zip Disks, Cartridge tape, Flash Disks, etc.)
1.2.2.6 Others: - Network card, Modem, Sound card, etc.
1.2.3 Software
1.2.3.1 Definition & Types of Software
1.2.3.2 Programming Language
1.2.4 Live ware
1.2.5 Firmware and Cache Memory
- 1.3 Setting & Protection of Computer Room and Computer
- 1.4 Concept of Computer related threats (Viruses, worms, Trojan, phishing etc.), their Remedies and protection
- 1.5 Concept of Multimedia
- 1.6 Introduction to ASCII and Unicode
- 1.7 Number System: Number Systems (Binary, Octal, Decimal, hexadecimal) and their conversation
- 1.8 Computer Networking
1.8.1 Introduction to Networking
1.8.2 Types of Network like LAN, MAN, WAN
1.8.3 Concept about E-mail / Internet / Extranet / Intranet
1.8.4 Familiarity with internet browsers (IE, Firefox, Opera, Safari, Google Chrome etc.)
1.8.5 Introduction to Network Media, Topology and Protocol
1.8.6 Introduction to IP address, Subnet mask and default gateway
1.8.7 Setting Up Microsoft Network
1.8.8 Dial-Up Networking
2. Operating System
- 2.1 Introduction to Operating System
- 2.2 Types of Operating System.
- 2.3 Functions of Operating Systems
- 2.4 File Management Basic
2.4.1 Physical Structure of the disk
2.4.2 Concept of File and Folder
2.4.3 Types of files and file extensions
2.4.4 Wildcards and Pathname
- 2.5 Disk Operating System (DOS)
निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष
प्राविधिक सेवा, कम्प्युटर सहायक (चौथो तह) पदको
खुला प्रतियोगितात्मक परीक्षाको पाठ्यक्रम
Page 3 of 7
2.5.1 Introduction to DOS
2.5.2 Different Versions of DOS
2.5.3 Types of DOS commands
2.5.4 Use of common DOS commands
2.5.5 System files of MS-DOS and their functions
2.5.6 Creating and Using AUTOEXEC.BAT and CONFIG.SYS file
- 2.6 Introduction to GUI
- 2.7 Introduction of Windows Operating System
2.7.1 Basic Windows Elements - Desktop, Taskbar, My Computer, Recycle Bin
2.7.2 Starting and shutting down Windows
2.7.3 File Management with Windows Explorer
2.7.4 Windows applications: Notepad, WordPad, MS Paint, MS-DOS Prompt, Calculator, Character Map, Control Panel, etc.
2.7.5 Finding files of folders and saving the result
2.7.6 Starting a program by using the Run command
2.7.7 Changing window settings
2.7.7.1 Adding/Removing Programs
2.7.7.2 Clearing the contents of document menu
2.7.7.3 Customizing the taskbar
2.7.7.4 Control panel items
2.7.7.5 Creating shortcut (icons) on desktop
2.7.7.6 System tools; Scandisk, Disk Defragmenter, Disk Management, Backup, Restore, Format
3. Word Processing
- 3.1 Concept of Word Processing
- 3.2 Use of Word Processing
- 3.3 Types of Word Processor
- 3.4 Using MS Word
3.4.1 Introduction to MS Word
3.4.2 Creating, Saving and Opening the documents
3.4.3 Elements of MS-Word Environment (Menu, Toolbars, Status bar, Rulers, Scrollbars, etc.)
3.4.4 Copying, Moving, Deleting and Formatting Text (Font, Size, Color, Alignment, Line & paragraph spacing)
3.4.5 Finding and Replacing Text
3.4.6 Familiarity with Devanagari Fonts
3.4.7 Creating lists with Bullets and Numbering
3.4.8 Creating and Manipulating Tables
3.4.9 Boarders and Shading
3.4.10 Use of Indentation and Tab Setting
3.4.11 Creating Newspaper Style Documents using Column
3.4.12 Inserting Header, Footer, Footnotes, Endnotes and Page Numbers,
3.4.13 File, Page break, Section break, Graphics, Pictures, Charts, Word Art, Symbols & Organization Chart
3.4.14 Opening & Saving different types of documents
3.4.15 Changing Default setting of the MS-Word
3.4.16 Mail Merge
3.4.17 AutoCorrect, Spelling and Grammar Checking, and Thesaurus
3.4.18 Customizing Menu and Toolbars
निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष
प्राविधिक सेवा, कम्प्युटर सहायक (चौथो तह) पदको
खुला प्रतियोगितात्मक परीक्षाको पाठ्यक्रम
Page 4 of 7
3.4.19 Security Techniques of Documents
3.4.20 Concept of OLE (Object Linking & Embedding)
3.4.21 Master Document, Cross Reference, Index, Table of Content
3.4.22 Setting Page Layout, Previewing and Printing Documents
खण्ड (ख) – (५० % अङ्क)
4. Electronic Spreadsheet
- 4.1 Concept of Electronic Spreadsheet
- 4.2 Use of Electronic Spreadsheet
- 4.3 Types of Electronic Spreadsheet Applications
- 4.4 Using MS Excel
4.4.1 Introduction to MS-Excel
4.4.2 Organization of Excel (Cells, Rows, Columns, Worksheet, Workbook and Workspace)
4.4.3 Creating, Opening and Saving Workbook
4.4.4 Elements of MS-Excel (Menu, Toolbars, Status bar, Rulers, Scrollbars, etc.)
4.4.5 Editing, Copying, Moving, Deleting Cell Contents
4.4.6 Familiarity with Devanagari Fonts
4.4.7 Formatting Cells (Font, Border, Pattern, Alignment, Number and Protection)
4.4.8 Formatting Row, Column and Sheets
4.4.9 Using Formula-Relative Cell and Absolute Cell Reference
4.4.10 Using basic Functions
4.4.11 Generating Series
4.4.12 Changing default option of the MS-Excel
4.4.13 Sorting and Filtering Data
4.4.14 Summarizing Data with Sub Totals
4.4.15 Creating Chart
4.4.16 Inserting Header and Footer
4.4.17 Spell Checking
4.4.18 Customizing Menu & Toolbars
4.4.19 Importing from and Exporting into other Formats
4.4.20 Pivot Table, Goal Seek, Scenario & Audit
4.4.21 Page Setting, Previewing and Printing
5. Database System
- 5.1 Introduction to Data, Database and DBMS
- 5.2 Basic Concept of Tables, Fields, Records, Relationships and Indexing
- 5.3 Using MS-Access
5.3.1 Introduction to MS-Access
5.3.2 Data Types
5.3.3 Creating, Modifying & Deleting Tables and Formatting & validating Field Data
5.3.4 Creating, Modifying, Deleting & Using Simple Queries
5.3.5 Creating, Modifying & Deleting Forms/Reports/Macros
6. Presentation System
- 6.1 Introduction to MS-PowerPoint
- 6.2 Creating, Opening & Saving Slides
निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष
प्राविधिक सेवा, कम्प्युटर सहायक (चौथो तह) पदको
खुला प्रतियोगितात्मक परीक्षाको पाठ्यक्रम
Page 5 of 7
- 6.3 Formatting Slides
- 6.4 Slide show and Slide Transition
- 6.5 Animation
- 6.6 Inserting Clip Art, Picture, Table, Chart, Graphs, Organization Chart
7. IT in Nepal, Policy and Laws
- 7.1 History of IT in Nepal
- 7.2 Nepali Unicode, Nepali Fonts
- 7.3 ICT Policy, 2072 B.S.
- 7.4 Electronic Transaction Act, 2063 B.S.
- 7.5 निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष ऐन, २०७३
- 7.6 निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष कर्मचारी सेवा, शर्त सम्बन्धी विनियमावली, २०७४
- 7.7 राष्ट्रिय साईबर सूरक्षा नीति, २०८०
निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष
प्राविधिक सेवा, कम्प्युटर सहायक (चौथो तह) पदको
खुला प्रतियोगितात्मक परीक्षाको पाठ्यक्रम
Page 6 of 7
१) लिखित परिक्षाका प्रश्न संख्या निम्नानुसार हुनेछन् ।
| क्र.सं | पाठ्यक्रम | प्रश्न संख्या र प्रश्नभार — वस्तुगत बहुवैकल्पिक | प्रश्न संख्या र प्रश्नभार — विषयगत |
|---|
| 1. | Computer Fundamentals | १२×२=२४ | २×१०=२० |
| 2. | Operating System | ५×२=१० | २×१०=२० |
| 3. | Word Processing | १०×२=२० | १×१०=१० |
| 4. | Electronic Spreadsheet | १०×२=२० | १×१०=१० |
| 5. | Database Management System | ६×२=१२ | १×१०=१० |
| 6. | Presentation System | ३×२=६ | १×१०=१० |
| 7. | IT in Nepal, Policy and Laws | ४×२=८ | २×१०=२० |
| जम्मा | १०० | १०० |
२) प्रयोगात्मक परीक्षाका प्रश्न संख्या निम्नानुसार हुनेछन् ।
| S.N. | Topics | No. of Questions | Marks | Time (Minutes) |
|---|
| 1. | Devnagari Typing | 1 | 5 | 5 |
| 2. | English Typing | 1 | 5 | 5 |
| 3. | Operating System | 1 | 5 | 35 |
| 4. | Word Processing | 1 | 10 | (shared, see below) |
| 5. | Electronic Spreadsheet | 1 | 10 | (shared, see below) |
| 6. | Database Management System | 1 | 10 | (shared, see below) |
| 7. | Presentation System | 1 | 5 | (shared, see below) |
| Total | 7 | 50 | 45 |
(Note: rows 3–7 in the original table share a single combined time value of 35 minutes, with the overall total time being 45 minutes.)
निक्षेप तथा कर्जा सुरक्षण कोष
प्राविधिक सेवा, कम्प्युटर सहायक (चौथो तह) पदको
खुला प्रतियोगितात्मक परीक्षाको पाठ्यक्रम
Page 7 of 7
अंग्रेजी वा देवनागरी Typing Skill Test को लागिः-
१. देवनागरी Typing Skill Test को लागि २०० शब्दहरुको Text दिइनेछ र देहाय अनुसार अंक प्रदान गरिनेछः-
| शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) | पाउने अंक |
|---|
| ७ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | 0 अंक |
| ७ वा सो भन्दा बढी र १४ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | 1 अंक |
| १४ वा सो भन्दा बढी र २१ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | 2 अंक |
| २१ वा सो भन्दा बढी र २८ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | ३ अंक |
| २८ वा सो भन्दा बढी र ३५ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | ४ अंक |
| ३५ वा सो भन्दा बढी शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | ५ अंक |
२. English Typing Skill Test को लागि २५५ शब्दहरुको Text दिइनेछ र देहाय अनुसार अंक प्रदान गरिनेछः-
| शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct Words/Minute) | पाउने अंक |
|---|
| ८ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | 0 अंक |
| ८ वा सो भन्दा बढी र १६ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | 1 अंक |
| १६ वा सो भन्दा बढी र २४ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | 2 अंक |
| २४ वा सो भन्दा बढी र ३२ भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | ३ अंक |
| ३२ वा सो भन्दा बढी र ४० भन्दा कम शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | ४ अंक |
| ४० वा सो भन्दा बढी शुद्ध शब्द प्रति मिनेट बापत | ५ अंक |
३. अंग्रेजी वा देवनागरी Typing मा दिइएको Text लाई आधार मानी टाइप गरेको Text संग भिडाई चेक गरिनेछ । दिइएको अंग्रेजी वा देवनागरी Text मा उल्लेखित स्थान बमोजिम परीक्षार्थीहरुले आफ्नो Text मा Punctuation टाइप नगरेको पाइएमा त्यसको शब्दमा गणना गरिने छैन । तत्पश्चात निम्न Formula प्रयोग गरी शुद्ध प्रति मिनेट (Correct words/Minute) निकालिनेछ ।
सुत्र (Formula) :
शुद्ध शब्द प्रति मिनेट (Correct words/ Minute) = (Total Words typed − Wrong Words) / 5